Kết quả chính thức của cuộc họp tháng 9 của European Central Bank gần như đã được định sẵn: ngân hàng trung ương này gần như chắc chắn sẽ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản. Kịch bản cơ sở, nhiều khả năng nhất này đã được phản ánh vào giá hiện tại. Do đó, toàn bộ sự chú ý của các nhà giao dịch đối với cặp EUR/USD sẽ tập trung vào cách diễn đạt trong tuyên bố đi kèm và giọng điệu phát biểu của Christine Lagarde. Câu hỏi chính là liệu đợt tăng lãi suất tháng 9 sẽ là một bước đi “mang tính phòng ngừa” hay ngân hàng trung ương đang chuẩn bị nền tảng cho một vòng thắt chặt tiền tệ tiếp theo.
Bức tranh cơ bản hiện tại ủng hộ một bước tăng lãi suất mềm mỏng, thiên về nới lỏng, dù lạm phát tổng thể trong khu vực đồng euro đã tăng tốc (HICP tháng 8 tăng lên 3,3% từ mức 2,9% trong tháng 7). Vấn đề, như thường lệ, nằm ở chi tiết. Thành phần năng lượng đã bật tăng lên 14,3% trong tháng 8 (từ 10,3% trong tháng 7), trong khi lạm phát dịch vụ thực tế lại giảm tốc từ 3,3% xuống 3,0%. Lạm phát lõi — loại trừ năng lượng, thực phẩm, rượu và thuốc lá — cũng giảm nhẹ từ 2,5% xuống 2,4%. Điều này cho thấy sự gia tăng gần đây của chỉ số tổng thể chủ yếu được dẫn dắt bởi năng lượng, trong khi các áp lực giá cơ bản không cho thấy động lực tương ứng.
Đức, nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng euro, cũng không cho thấy dấu hiệu của một đợt tăng lạm phát trên diện rộng. Tháng 8, giá tiêu dùng tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát lõi ở mức 2,4%. Đúng là giá năng lượng tại Đức đã tăng 10,5% so với cùng kỳ, nhưng điều đó càng củng cố luận điểm chính: cú hích lạm phát chủ yếu tập trung ở mảng năng lượng.
Song song đó, kinh tế khu vực đồng euro trông vẫn khá vững. Theo ước tính đã được điều chỉnh của Eurostat, GDP của khu vực tăng 0,6% theo quý và 1,2% theo năm trong quý II. Việc làm tăng 0,1% theo quý, và tỷ lệ thất nghiệp tháng 7 giữ ở mức 6,4%, tương đối thấp, không đổi so với số liệu tháng 6 đã điều chỉnh.
Các chỉ số PMI gần đây cũng ủng hộ đồng euro. Chỉ số PMI tổng hợp khu vực đồng euro đạt 52,0 trong tháng 8 và PMI dịch vụ ở mức 51,6 — cả hai đều nằm trong vùng mở rộng, phản ánh những “xu hướng lành mạnh” trong khu vực đồng tiền chung. Đáng chú ý, PMI sản xuất của Đức tăng lên 54,3 — mức cao nhất trong khoảng 4,5 năm. Mắt xích yếu vẫn là khu vực dịch vụ của Đức (49,7), nhưng đơn hàng mới, sự phục hồi nhu cầu xuất khẩu và việc tuyển dụng trở lại cũng đã cải thiện.
Một điểm quan trọng khác là vòng xoáy tiền lương – giá cả nguy hiểm vẫn chưa xuất hiện trên thị trường lao động châu Âu. Thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, ông Olli Rehn, gần đây lưu ý rằng tăng trưởng tiền lương và triển vọng của nó vẫn ở mức vừa phải, và chưa thấy các dấu hiệu rõ ràng của hiệu ứng lạm phát vòng hai.
Nhân tiện, chỉ báo mới nhất của ECB về các thỏa thuận thương lượng tập thể cũng cho thấy động học tiền lương đang trở lại bình thường: kịch bản cơ sở dự phóng tiền lương được thương lượng sẽ tăng khoảng 2,6% vào cuối năm.
Tất cả những yếu tố cơ bản này ủng hộ một “bước tăng lãi suất theo hướng nới lỏng”. Nói cách khác, ngân hàng trung ương nhiều khả năng sẽ siết chặt chính sách trong tháng 9 nhưng kèm theo thông điệp thận trọng, triệt tiêu phần lớn tác động diều hâu.
Các phát biểu gần đây từ ECB cũng củng cố kịch bản này. Thành viên Ban điều hành Piero Cipollone nhiều lần nhấn mạnh chính sách “phải được hiệu chỉnh hợp lý”, cảnh báo rằng việc tăng lãi suất nhằm phản ứng với cú sốc năng lượng “có thể khiến tăng trưởng kinh tế vốn đã chịu tác động càng thêm suy yếu”. Ông cũng nhấn mạnh chưa xuất hiện dấu hiệu của tình trạng đình lạm. Đồng nghiệp của ông là Rehn cũng nêu bật sự thiếu vắng các hiệu ứng lạm phát vòng hai.
Thông điệp cốt lõi của phe ôn hòa là: việc tăng lãi suất mạnh trong bối cảnh hiện nay chỉ làm suy yếu thêm nhu cầu nội địa và làm trầm trọng hơn mức sụt giảm của GDP thực vốn đã chịu áp lực.
Theo quan điểm của tôi, kịch bản “tăng lãi suất ôn hòa” là khả dĩ nhất. Nếu kịch bản này xảy ra, đồng euro sẽ chịu sức ép (kể cả so với đồng USD), vì một đợt tăng lãi suất trong tháng 9 phần lớn đã được thị trường phản ánh vào giá.
Dẫu vậy, vẫn còn yếu tố gây bất ngờ. Trở ngại chính đối với kết quả mang tính ôn hòa là yếu tố giá dầu, nhất là trong bối cảnh các diễn biến gần đây tại Trung Đông. Một đợt bùng phát căng thẳng mới trong khu vực đã tác động tới thị trường dầu: Brent đang giao dịch trên 100 USD/thùng, làm gia tăng rủi ro lạm phát.
Trong bối cảnh này, cách ECB đánh giá hệ quả lạm phát từ việc giá dầu tăng sẽ mang tính quyết định. Nếu ngân hàng trung ương xem cú sốc hiện tại là tạm thời và mang tính cục bộ, kịch bản ôn hòa sẽ trở nên khả thi hơn. Nhưng nếu ECB cho rằng giá dầu cao có nguy cơ lan vào tiền lương, dịch vụ và kỳ vọng lạm phát, giọng điệu của họ có thể trở nên cứng rắn hơn đáng kể.
Đó chính là điểm gây hồi hộp nhất của cuộc họp tháng 9. Nếu Christine Lagarde tập trung vào việc lạm phát lõi hạ nhiệt và sự vắng mặt của các hiệu ứng vòng hai, đồng euro sẽ chịu áp lực đáng kể. Nếu bà nhấn mạnh cú sốc giá dầu, rủi ro lạm phát duy trì trên 3% và sự cần thiết phải tiếp tục thắt chặt, đồng euro sẽ lấy lại ưu thế — và người mua EUR/USD cũng vậy.
Tựu trung, tôi thiên về kịch bản đầu tiên. Tuy nhiên, mở vị thế bán cho cặp tiền này vào lúc này cũng rủi ro chẳng kém gì việc mua vào, bởi kết quả cuộc họp vẫn còn nhiều bất định.
