Cặp USD/JPY đã giảm sang ngày thứ hai liên tiếp, không chỉ vì đồng tiền Mỹ suy yếu trên diện rộng. Đồng yên đang lên giá trên toàn thị trường, thể hiện rõ qua các cặp chéo có liên quan đến đồng yên Nhật (GBP/JPY, EUR/JPY, AUD/JPY).
Thoạt nhìn, diễn biến của đồng yên có vẻ thiếu logic. Sau cuộc bầu cử trước thời hạn vừa diễn ra, Thủ tướng đương nhiệm Sanae Takaichi đã củng cố quyền lực khi giành được đa số đủ để sửa đổi hiến pháp tại Hạ viện. Đảng cầm quyền Liberal Democratic Party of Japan giành được 316 ghế trong tổng số 465 ghế, từ đó có được một “ủy nhiệm” chính trị rõ ràng để tiến hành các cải cách và các quyết sách khác, bao gồm cả về kinh tế.
Như đã biết, Takaichi là người ủng hộ đường lối được gọi là “Abenomics”, dựa trên kích thích kinh tế (thông qua chi tiêu công mạnh tay), nới lỏng chính sách tiền tệ và tiến hành cải cách cơ cấu. Vì vậy, chiến thắng áp đảo của LDP về bản chất là một tín hiệu bất lợi đối với đồng yên. Trong chiến dịch, Takaichi đã hứa tạm thời bãi bỏ mức thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm và đồ uống. Biện pháp này sẽ tác động rất lớn tới ngân khố: các ước tính sơ bộ cho thấy ngân sách sẽ thất thu khoảng 5 nghìn tỷ yên mỗi năm (tương đương khoảng 32 tỷ USD).
Hơn nữa, việc bãi bỏ thuế tiêu dùng không phải là thành tố duy nhất của “Sana-economics”. Gói chính sách này còn bao gồm giảm giá nhiên liệu, trợ cấp hóa đơn điện và gas, tăng ngân sách cho bệnh viện, phòng khám và các thiết chế xã hội khác, cùng nhiều hạng mục chi tiêu khác.
Câu hỏi logic đặt ra là: “Bữa tiệc hào phóng” này sẽ được chi trả bằng nguồn nào? Phần lớn các nhà phân tích tin rằng khối chi tiêu bổ sung khổng lồ như vậy sẽ buộc chính phủ phải phát hành thêm trái phiếu, kéo theo toàn bộ hệ quả đi kèm. Mở rộng vay nợ đồng nghĩa với việc gia tăng nguồn cung chứng khoán nợ, gây áp lực lên lợi suất. Để thị trường “tiêu hóa” được các đợt phát hành mới này, Bank of Japan sẽ phải từ bỏ bất kỳ bước đi bổ sung nào hướng tới bình thường hóa chính sách tiền tệ. Nói cách khác, BoJ sẽ buộc phải duy trì thế “chờ xem” trong thời gian không xác định.
Bên cạnh đó, niềm tin vào tính bền vững tài khóa cũng xấu đi, khi Nhật Bản vốn đã phải đối mặt với mức nợ công kỷ lục (tỷ lệ nợ công trên GDP đã lên tới 260%).
Đó là lý do tại sao đồng yên ban đầu phản ứng tiêu cực trước kết quả bầu cử Hạ viện trước thời hạn — vào đầu phiên Á ngày thứ Hai, cặp USD/JPY đã vọt lên vùng đỉnh gần 3 tuần ở mức 157,67.
Tuy nhiên, những bình luận sau đó của Takaichi đã trấn an thị trường và cho phép phe bán USD/JPY giành lại thế chủ động, đặc biệt trong bối cảnh đồng USD suy yếu.
Theo người đứng đầu chính phủ Nhật Bản, các đợt cắt giảm thuế sẽ được thực hiện “bằng chi phí từ các nguồn tài trợ thay thế”, và việc sử dụng các nguồn này sẽ không dẫn tới gia tăng thêm nợ công.
Điều này bao hàm những gì? Hiện chi tiết vẫn rất mơ hồ, chưa có bất kỳ thông tin cụ thể nào. Cách diễn đạt về “nguồn tài trợ thay thế” mới chỉ mang tính tuyên bố. Theo lời Takaichi, bà sẽ “vắt óc suy nghĩ” để sớm đạt được lệnh hoãn thu thuế tiêu dùng trong hai năm. Tuy nhiên, như Thủ tướng lưu ý, dự thảo bãi bỏ thuế sẽ không được trình ra trước mùa hè, tạm thời dự kiến vào tháng Sáu.
Những tín hiệu mang tính trấn an này đã hỗ trợ đồng yên, nhưng theo quan điểm của tôi, đồng yên sẽ khó có thể “ngủ quên trên chiến thắng” trong thời gian dài.
Thứ nhất, Takaichi chắc chắn sẽ triển khai chính sách tài khóa nới lỏng — và lần này là không cần quá cân nhắc tới quan điểm của các đối tác trong liên minh (do LDP hiện đã nắm đa số).
Thứ hai, việc bãi bỏ mức thuế 8% đối với thực phẩm, trên thực tế, là một “dấu trừ” mang tính cơ cấu đối với nguồn thu ngân sách, trong khi khái niệm “nguồn thay thế” hiện chưa có nội hàm rõ ràng. Giới chức Nhật Bản có thể tận dụng các cơ chế ngoài ngân sách (sử dụng các tài khoản đặc biệt, quỹ bán công và các chương trình có sự tham gia của ngân hàng quốc doanh), nhưng các nghĩa vụ phát sinh từ đó sẽ không tự biến mất. Nghĩa vụ trong tương lai vẫn còn đó, và rốt cuộc rủi ro sẽ dồn lên nhà nước và gián tiếp là lên BoJ.
Dẫu vậy, tất cả những điều này, như người ta vẫn nói, là “câu chuyện của tương lai”, trong khi hiện tại thị trường đang phản ứng với giọng điệu trấn an của Takaichi, qua đó đồng yên đang mạnh lên trên diện rộng. Trong cặp với đồng USD, đà đi xuống được củng cố bởi sự suy yếu chung của đồng bạc xanh. Chỉ số DXY đang giảm trong bối cảnh dữ liệu thị trường lao động Mỹ kém khả quan (các báo cáo ADP, JOLTS và Unemployment Claims tuần trước đều đỏ lửa) và kỳ vọng “bồ câu” gia tăng liên quan tới các bước đi tiếp theo của Fed. Sự kết hợp này cho phép phe bán USD/JPY tiếp tục dò tìm các vùng giá thấp hơn khi tiến gần về mốc 153.
Nếu dữ liệu chính thức về thị trường lao động Mỹ (sẽ được công bố vào thứ Tư) không “giải cứu” được đồng USD, cặp USD/JPY sẽ nối dài xu hướng giảm — không chỉ do sự yếu đi của đồng bạc xanh mà còn nhờ đà mạnh lên của đồng yên. Mức hỗ trợ gần nhất nằm tại 152,50, tương ứng với đường biên dưới của chỉ báo Bollinger Bands trên biểu đồ ngày.
