Chỉ mới hôm qua, lãi suất tăng vẫn còn “giết chết” giá vàng. Hôm nay, kim loại này đã tăng hơn gấp đôi giá trị, đi ngược lại hoàn toàn logic thị trường trong sách giáo khoa. Hãy cùng xem ai đã trở thành “người cầm trịch” mới của kim loại màu vàng này và vì sao đồng USD sẽ phải nhường bước để xu hướng tăng giá vẫn tiếp tục.

Vàng không còn đi theo “giáo trình” kinh tế vĩ mô cũ nữa. Điều từng được coi là chân lý bất biến vài năm trước đang sụp đổ ngay trước mắt chúng ta. Mối quan hệ giữa vàng và các yếu tố chi phối thị trường chủ chốt đang thay đổi một cách căn bản, và để đợt thị trường giá lên (bull market) hiện tại của vàng không sớm hụt hơi, khả năng cao là đồng USD sẽ còn phải suy yếu thêm. Nhưng chính xác thì điều gì đã phá vỡ các cơ chế thị trường tồn tại cả trăm năm?

Chấm dứt kỷ nguyên “bập bênh” Trước đây, đầu tư đơn giản hơn: vàng và lãi suất thực (cũng như đồng USD) vận động như một chiếc bập bênh. Khi lãi suất giảm, giá vàng tăng. Một ví dụ điển hình: khi lãi suất ở mức 0 vào cuối năm 2019 và rơi vào vùng âm năm 2020, giá vàng đã tăng gần 45%.

Rồi thế giới thay đổi. Bước ngoặt đến vào năm 2022, khi dự trữ ngoại tệ của Nga bị các nước G7 đóng băng trong bối cảnh xung đột Nga–Ukraine.

Động thái chưa từng có này không chỉ gây chấn động các thị trường toàn cầu — mà còn cắt đứt mối liên kết cơ bản giữa vàng và lãi suất thực. Người ta nhận ra rõ ràng rằng nếu dự trữ của bạn có thể bị xóa sổ chỉ bằng một quyết định chính trị, thì các công cụ tài chính truyền thống không còn bảo đảm an toàn nữa.

Những “cá voi” mới trên thị trường
Thay thế cho các nhà đầu tư truyền thống vốn luôn dõi theo chính sách của Fed là những người chơi mới — cụ thể là các ngân hàng trung ương thuộc các thị trường mới nổi đang tìm kiếm sự độc lập về chủ quyền.

Ngay trong tuần này, China báo cáo mức tăng dự trữ vàng theo tháng lớn nhất trong ba năm (tính cho tháng 8). Nhu cầu chưa từng có đó đã giúp giá vàng tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2022.

Và điều này xảy ra bất chấp lợi suất thực của trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 300 điểm cơ bản. Nếu chiếu theo “sách giáo khoa” cũ, giá vàng lẽ ra phải sụp đổ. Thay vào đó, chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi mô hình thực sự trên thị trường.

Đồng đô la trong tầm ngắm
Một quy luật cũ vẫn còn hiệu lực: mối tương quan nghịch giữa vàng và đồng đô la Mỹ vẫn chặt chẽ như trước. Điều này mang đến những tác nhân kích hoạt mới có thể tạo lợi thế cho kim loại quý này.

Quỹ hưu trí Japan Government Pension Investment Fund (GPIF) khổng lồ được kỳ vọng sẽ bắt đầu một đợt tái cơ cấu tài sản quy mô lớn, và dòng vốn chảy vào đồng yên chỉ càng củng cố thêm xu hướng này. Tất cả điều đó đang thúc đẩy các “tay chơi” lớn toàn cầu tiến tới đa dạng hóa danh mục và giảm phụ thuộc vào đồng bạc xanh. Vàng một cách tự nhiên trở thành lựa chọn thay thế.

Tóm lại, thị trường kim loại quý đã “biến dạng”. Động lực chính giờ đây ít đến từ những báo cáo khô khan của các ngân hàng trung ương, mà nhiều hơn từ nỗi lo địa chính trị và chiến lược của các quỹ tài sản quốc gia. Vàng đã tìm được nền tảng cơ bản vững chắc — nhưng để thị trường giá lên tiếp diễn, đồng đô la sẽ phải nhường bớt “đất diễn”.